699 จะรู้ได้อย่างไรว่าเสาเข็มเดิมของอาคารเก่า จะรับน้ำหนักเพิ่มไหวไหม? มีวิธีทดสอบอย่างไรได้บ้าง?
การตรวจสอบว่าเสาเข็มเดิมของอาคารเก่าจะสามารถรองรับน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นจากการต่อเติมหรือปรับปรุงได้หรือไม่นั้น ห้ามใช้การคาดเดาด้วยสายตาเด็ดขาด เนื่องจากเสาเข็มเป็นส่วนที่ฝังอยู่ใต้ดินและมีความซับซ้อนทางวิศวกรรม โดยมีแนวทางและวิธีทดสอบที่เป็นมาตรฐานดังนี้ครับ
- การประเมินจากเอกสารและวิศวกรรมคำนวณ
- ตรวจสอบแบบก่อสร้างเดิม (As-built Drawing): เพื่อดูว่าเสาเข็มเดิมเป็นประเภทใด ขนาดเท่าไหร่ และลึกกี่เมตร
- รายงานการสำรวจดิน (Soil Report): ตรวจสอบว่าปลายเสาเข็มเดิมหยั่งถึงชั้นดินแข็งระดับใด หากไม่มีรายงานเดิม วิศวกรอาจแนะนำให้ทำการเจาะสำรวจดินใหม่ (Soil Boring Test) เพื่อประเมินความสามารถในการรับน้ำหนักแบกทานของดินในปัจจุบัน
- การคำนวณกำลังรับน้ำหนัก: วิศวกรโครงสร้างจะคำนวณน้ำหนักรวมของอาคาร (Dead Load และ Live Load) ทั้งของเดิมและส่วนที่เพิ่มขึ้น โดยค่าแรงต้านทานที่ยอมให้ของเสาเข็มต้องไม่เกินร้อยละ 40–50 ของแรงต้านทานสูงสุด
- วิธีการทดสอบทางกายภาพ (Field Testing)
ในกรณีที่ไม่มีแบบเดิมหรือต้องการความมั่นใจสูงสุด วิศวกรจะเลือกใช้วิธีการทดสอบดังนี้:
- การทดสอบความสมบูรณ์ของเสาเข็ม (Pile Integrity Test – PIT): ใช้หลักการส่งคลื่นความเค้น (Stress Wave) เพื่อตรวจสอบว่าเสาเข็มเดิมยังคงอยู่ในสภาพสมบูรณ์หรือไม่ มีรอยแตกร้าวหรือการขาดตอนของเนื้อคอนกรีตหรือไม่ และสามารถประเมินความยาวเสาเข็มได้เบื้องต้น
- การทดสอบกำลังรับน้ำหนักด้วยวิธีพลศาสตร์ (Dynamic Load Test): เป็นการทดสอบที่ได้รับความนิยมสูงเพราะรวดเร็วและแม่นยำ โดยใช้น้ำหนักกระแทกที่หัวเสาเข็มเพื่อวัดค่ากำลังรับน้ำหนักปลอดภัย (Safe Load) จริงในปัจจุบัน
- การทดสอบโดยวิธีสถิตยศาสตร์ (Static Load Test): เป็นการวางน้ำหนักกดทับจริงบนหัวเสาเข็มเพื่อดูอัตราการทรุดตัว วิธีนี้แม่นยำที่สุดแต่มีค่าใช้จ่ายสูงและใช้เวลาทำงานนาน
- การสังเกตสัญญาณเตือนเบื้องต้น
หากอาคารเก่าเริ่มรับน้ำหนักไม่ไหว มักจะแสดงสัญญาณอันตรายดังนี้:
- รอยร้าวแนวเฉียง 45 องศา: บริเวณผนัง เสา หรือคาน
- ประตูและหน้าต่าง: เริ่มฝืด บิดเบี้ยว หรือปิดไม่สนิทจากการที่โครงสร้างบิดตัว
- ลูกแก้วทดสอบ: หากวางลูกแก้วบนพื้นแล้วกลิ้งไปในทิศทางเดียวอย่างรวดเร็ว แสดงว่าอาคารอาจเริ่มมีการทรุดตัวเอียง
ข้อควรระวังตามกฎหมาย
ตามกฎหมายควบคุมอาคาร หากมีการต่อเติมที่ทำให้ น้ำหนักโครงสร้างเพิ่มขึ้นเกิน 10% จะต้องมีการคำนวณและรับรองโดยวิศวกรและสถาปนิกที่ได้รับใบอนุญาตเท่านั้น เพื่อป้องกันอันตรายจากการพังถล่ม
สรุปท้ายบทความ
|
วิธีการตรวจสอบ |
วัตถุประสงค์หลัก |
ความแม่นยำ |
|
ตรวจสอบแบบ/รายงานดิน |
ดูค่าที่ออกแบบไว้เดิมและความลึกชั้นดิน |
ปานกลาง (อ้างอิงอดีต) |
|
Integrity Test (PIT) |
เช็คว่าเข็มหัก/ร้าว หรือลึกเท่าไหร่ |
สูง (ด้านความสมบูรณ์) |
|
Dynamic Load Test |
วัดความสามารถในการรับน้ำหนักจริงต่อต้น |
สูงมาก |
|
สังเกตรอยร้าว/ประตูฝืด |
ตรวจสอบการทรุดตัวที่เกิดขึ้นแล้ว |
เบื้องต้น (สัญญาณเตือน) |
หากผลการตรวจสอบพบว่าเสาเข็มเดิมรับน้ำหนักเพิ่มไม่ไหว วิธีแก้ไขที่ได้มาตรฐานที่สุดคือการ เสริมฐานรากใหม่ (Underpinning) โดยการกด เสาเข็มสปันไมโครไพล์ เพิ่มเติมเพื่อช่วยพยุงและแบ่งเบาภาระน้ำหนักจากโครงสร้างเดิมครับ