ขนาดฐานรากแผ่บ้านชั้นเดียว ออกแบบอย่างไร? พื้นที่ไหนต้องใช้เสาเข็ม?

3627 ขนาดฐานรากแผ่บ้านชั้นเดียว ออกแบบอย่างไร? พื้นที่ไหนต้องใช้เสาเข็ม?

การออกแบบฐานรากและการเลือกประเภทโครงสร้างใต้ดินสำหรับบ้านชั้นเดียว มีหลักเกณฑ์ทางวิศวกรรมและข้อกำหนดตามกฎหมายที่ต้องพิจารณาอย่างละเอียด ดังนี้ครับ

1. การออกแบบขนาดฐานรากแผ่สำหรับบ้านชั้นเดียว

ฐานรากแผ่ (Spread Footing / Isolated Footing) คือ ฐานรากที่ทำหน้าที่รับน้ำหนักจากเสาอาคารแล้วถ่ายลงสู่ชั้นดินรองรับโดยตรงโดยไม่ใช้เสาเข็ม การออกแบบให้ได้มาตรฐานและปลอดภัย มีขั้นตอนดังนี้:

ขั้นตอนการคำนวณและกำหนดขนาด

คำนวณน้ำหนักบรรทุกที่ลงเสา P:
รวมน้ำหนักบรรทุกถาวร (Dead Load) เช่น น้ำหนักหลังคา โครงสร้างเสา-คาน พื้น ผนัง และน้ำหนักบรรทุกจร (Live Load) ตามการใช้งานจริง สำหรับบ้านชั้นเดียว น้ำหนักที่ลงเสาตอม่อแต่ละต้นโดยทั่วไปจะอยู่ที่ประมาณ 4 – 10 ตันต่อต้น (ขึ้นอยู่กับระยะช่วงเสาและชนิดวัสดุ)
หาขนาดพื้นที่ฐานราก Area = P / Q:
นำน้ำหนักที่ลงเสาแต่ละต้น หารด้วย กำลังแบกทานที่ยอมให้ของดิน Qa
- ตัวอย่าง: หากน้ำหนักลงเสาเท่ากับ 6 ตัน และดินในพื้นที่รับน้ำหนักปลอดภัยได้ 5 ตัน/ตร.ม.
  พื้นที่ฐานรากที่ต้องการคือ 6 / 5 = 1.20 ตารางเมตร
  วิศวกรจะออกแบบเป็นฐานรากสี่เหลี่ยมจัตุรัสขนาดประมาณ 1.10 x 1.10 เมตร หรือ 1.20 x 1.20 เมตร
- โดยทั่วไปสำหรับบ้านชั้นเดียวที่สร้างบนดินแข็งปานกลาง ขนาดฐานรากแผ่ยอดนิยมจะอยู่ที่ 1.00 x 1.00 เมตร ถึง 1.50 x 1.50 เมตร

ข้อกำหนดตามกฎกระทรวงกำหนดฐานรากของอาคารและพื้นดินที่รองรับอาคาร พ.ศ. 2566

ระดับความลึกที่ฝัง: ฐานรากแผ่ต้องมีระดับความลึกที่ฝังลงไปในดิน จากระดับผิวดินถึงระดับต่ำสุดของฐานราก ไม่น้อยกว่า 1.00 เมตร (ยกเว้นกรณีฐานรากแผ่ที่วางอยู่บนชั้นหินสด ได้รับการยกเว้นไม่ต้องฝังลึก 1 เมตร) เพื่อป้องกันไม่ให้สภาพความไม่แน่นอนบริเวณผิวดิน (เช่น น้ำเจิ่งนง การกัดเซาะ หรือการเปลี่ยนแปลงความชื้น) ส่งผลกระทบต่อฐานราก
ความหนาของฐานราก: ต้องมีความหนาคอนกรีต ไม่น้อยกว่า 0.20 เมตร (โดยทั่วไปแนะนำออกแบบที่ความหนา 0.25 – 0.30 เมตร เพื่อให้รับแรงเฉือนและแรงดัดได้อย่างปลอดภัย)
สภาพดินรองรับ: ต้องวางอยู่บนดินฐานรากเดิมที่ไม่มีส่วนของอินทรียสารสลายตัวปะปน หากจำเป็นต้องวางบนดินถม ดินถมนั้นต้องได้รับการบดอัดแน่นและผ่านการตรวจสอบการรับน้ำหนักและการทรุดตัวตามเกณฑ์วิศวกรรม

2. พื้นที่ลักษณะใดที่ต้องใช้ฐานรากเสาเข็ม?

พื้นที่ที่ไม่สามารถใช้ฐานรากแผ่ได้ และจำเป็นต้องใช้ ฐานรากเสาเข็ม มีลักษณะดังนี้:

พื้นที่ดินอ่อน / ที่ราบลุ่ม / ชายฝั่งทะเล / ปากแม่น้ำ: เช่น กรุงเทพมหานคร ปริมณฑล ภาคกลางตอนล่าง หรือพื้นที่ใกล้ลำน้ำ ซึ่งมีชั้นดินเหนียวอ่อนหนา และมีค่ากำลังแบกทานของดินผิวดินต่ำ (น้อยกว่า 2–5 ตัน/ตร.ม.) หากใช้ฐานรากแผ่จะเสี่ยงต่อการทรุดตัวสูงและทรุดตัวไม่เท่ากัน
พื้นที่ดินถมใหม่ที่ยังไม่เซ็ตตัว: ดินที่ถมทิ้งไว้ไม่นานและไม่ได้ผ่านการบดอัดแน่นด้วยเครื่องจักร
พื้นที่งานต่อเติมชิดโครงสร้างเดิม: งานต่อเติมที่ต้องการควบคุมการทรุดตัวให้คงที่เท่ากับตัวบ้านหลัก เพื่อป้องกันปัญหาส่วนต่อเติมแยกตัวดึงรั้งบ้านเดิมร้าว

(สำหรับพื้นที่ที่สามารถใช้ฐานรากแผ่ได้ มักเป็นบริเวณที่ดอน เนินเขา หรือพื้นที่ที่มีชั้นดินแข็ง ดินดาน ทรายแน่น หรือชั้นหินอยู่ตื้นใกล้ผิวดิน)

3. ข้อพิจารณาเลือก “เสาเข็มสปันไมโครไพล์ Dia 21 cm.” หากต้องใช้เสาเข็ม

หากประเมินหน้างานแล้วจำเป็นต้องใช้เสาเข็ม ไม่ว่าจะเป็นงานสร้างบ้านใหม่ในเขตชุมชน หรืองานต่อเติมบ้านชั้นเดียว การเลือกใช้ เสาเข็มกลมแรงเหวี่ยง สปันไมโครไพล์ (Spun Micro Pile) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 21 ซม. ถือเป็นตัวเลือกคุณภาพสูงที่ตอบโจทย์วิศวกรรมฐานรากอย่างยิ่ง:

มาตรฐาน มอก. 397-2562: ผลิตด้วยระบบแรงเหวี่ยงความเร็วสูง (Spun Process) เทคโนโลยีจากประเทศเยอรมนี ทำให้เนื้อคอนกรีตมีความหนาแน่นสูง แข็งแกร่ง ผิวเรียบมัน และต้านทานแรงกดได้ดีเยี่ยม
กำลังรับน้ำหนักปลอดภัยสูง (Safe Load): เสาเข็มสปันกลม Dia 21 ซม. สามารถรับน้ำหนักปลอดภัยได้ถึง 20 – 25 ตันต่อต้น (ขึ้นอยู่กับสภาพชั้นดินและการตอกถึงชั้นดินดาน) ซึ่งเพียงพอและปลอดภัยสูงสำหรับบ้านชั้นเดียว
นวัตกรรมรูกลวงตรงกลาง: ช่วยลดการแทนที่ของดินขณะตอก ลดแรงดันดินข้างเคียง และลดแรงสั่นสะเทือนที่จะส่งผลกระทบต่ออาคารรอบข้าง
เหมาะกับพื้นที่จำกัดและงานต่อเติม: ตัวเสาเข็มมีความยาวท่อนละ 1.5 เมตร เชื่อมต่อด้วยการเชื่อมรอบเหล็กขอบ (Collar) มาตรฐาน สามารถใช้ปั้นจั่นขนาดเล็กเข้าทำงานในพื้นที่แคบ (ทางเข้ากว้างเพียง 1 เมตร หรือเพดานต่ำ) ตอกได้ชิดผนังบ้านเดิมในระยะเพียง 50 ซม. หน้างานสะอาด ไร้ดินโคลนเลอะเทอะ

📌 สรุปท้ายบทความ

ในการสร้างบ้านชั้นเดียว การเลือกใช้ ฐานรากแผ่ จะทำได้เมื่อพื้นที่นั้นมีชั้นดินแข็งหรือดินดานอยู่ตื้น โดยตามกฎกระทรวงปี 2566 ต้องฝังลึกจากผิวดินไม่น้อยกว่า 1 เมตร และฐานรากต้องหนาไม่น้อยกว่า 0.20 เมตร แต่หากเป็นพื้นที่ดินอ่อน ดินถม หรือพื้นที่ต่อเติม จำเป็นต้องใช้ ฐานรากเสาเข็ม ซึ่งการพิจารณาเลือกใช้ เสาเข็มสปันไมโครไพล์ Dia 21 cm. ที่มีมาตรฐาน มอก. 397-2562 จะช่วยเพิ่มความมั่นคงสูงสุด สามารถรับน้ำหนักได้ 20–25 ตัน/ต้น โดยไม่ส่งผลกระทบเรื่องแรงสั่นสะเทือนต่อโครงสร้างข้างเคียง

📲 แนะนำปรึกษาฟรี!
หากต้องการประเมินสภาพชั้นดิน วิเคราะห์น้ำหนักอาคาร หรือขอคำปรึกษาด้านวิศวกรรมฐานรากและเสาเข็มไมโครไพล์ สามารถติดต่อผู้เชี่ยวชาญเพื่อขอคำแนะนำได้ฟรีที่ ไลน์ @bhumisiam

💡 หากคุณมีข้อมูลพิกัดจังหวัด/อำเภอที่จะก่อสร้าง หรือมีแบบแปลนบ้านชั้นเดียวเบื้องต้น สามารถแจ้งรายละเอียดเพิ่มเติมเพื่อให้ประเมินขนาดฐานรากและกำลังรับน้ำหนักได้แม่นยำยิ่งขึ้นนะครับ