ฐานรากตื้นคืออะไร? (ฐานรากที่ถ่ายน้ำหนักลงสู่ชั้นดินระดับตื้น ไม่ลึกมาก)

347 ฐานรากตื้นคืออะไร? (ฐานรากที่ถ่ายน้ำหนักลงสู่ชั้นดินระดับตื้น ไม่ลึกมาก)

ฐานรากตื้น (Shallow Foundation) หรือที่มักเรียกว่า ฐานรากแผ่ คือ ฐานรากที่ทำหน้าที่ถ่ายน้ำหนักของอาคารลงสู่ชั้นดินที่อยู่ระดับตื้นโดยตรง โดยใช้ความกว้างของฐานรากช่วยกระจายน้ำหนักลงสู่ดินแทนการใช้เสาเข็ม

ลักษณะสำคัญและรายละเอียดของฐานรากตื้นมีดังนี้:

• ระดับความลึก: โดยทั่วไปจะฝังอยู่ใต้ผิวดินไม่ลึกมาก มักมีความลึกจากผิวดิน ไม่เกิน 3 เมตร ทั้งนี้ ตามกฎกระทรวงและมาตรฐานความปลอดภัยกำหนดให้ฐานรากแผ่ต้องมีความหนาไม่น้อยกว่า 0.20 เมตร และมีระดับความลึกที่ฝังในดินอย่างน้อย 1 เมตร จากระดับผิวดิน (ยกเว้นกรณีที่วางอยู่บนชั้นหิน)
• เงื่อนไขการใช้งาน: เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มี ชั้นดินแข็งหรือชั้นดินดาน อยู่ในระดับตื้น ซึ่งมีความสามารถในการรับน้ำหนัก (Bearing Capacity) ได้ดีพอที่จะรองรับน้ำหนักอาคารได้โดยไม่เกิดการทรุดตัวที่รุนแรง
• ประเภทของอาคาร: นิยมใช้กับอาคารที่มีน้ำหนักบรรทุกไม่มาก เช่น บ้านพักอาศัยชั้นเดียวหรือสองชั้น
• รูปแบบที่นิยม:
  • ฐานรากแผ่เดี่ยว (Isolated Footing): รับน้ำหนักจากเสาแต่ละต้นแยกกัน
  • ฐานรากแผ่ต่อเนื่อง (Continuous/Strip Footing): รับน้ำหนักตามแนวยาว เช่น แนวผนังรับน้ำหนักหรือคานคอดิน
  • ฐานรากร่วม (Combined Footing): ฐานรากที่รองรับเสาตั้งแต่ 2 ต้นขึ้นไปบนฐานเดียวกัน มักใช้เมื่อเสาอยู่ชิดกันมาก
  • ฐานรากแพ (Mat or Raft Foundation): ฐานคอนกรีตเสริมเหล็กขนาดใหญ่แผ่นเดียวที่รองรับน้ำหนักเสาทุกต้นของอาคาร ช่วยกระจายน้ำหนักได้ดีและลดปัญหาการทรุดตัวไม่เท่ากัน

ข้อดีของฐานรากตื้น คือมีขั้นตอนการก่อสร้างที่ไม่ซับซ้อน ทำงานได้รวดเร็ว และประหยัดค่าใช้จ่าย เนื่องจากไม่ต้องรับภาระค่าเสาเข็มและไม่ต้องใช้เครื่องจักรหนักในการตอกหรือเจาะ อย่างไรก็ตาม ฐานรากชนิดนี้ ไม่เหมาะกับพื้นที่ดินอ่อน (เช่น กรุงเทพฯ และปริมณฑล) เพราะมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดการทรุดตัวอย่างรุนแรง