1009 การเช็ค Blow Count มีหลักการทำงานอย่างไร? หยุดตอกเสาเข็มตอนไหน?
การตรวจสอบค่า Blow Count เป็นหัวใจสำคัญในงานวิศวกรรมฐานรากเพื่อประเมินความสามารถในการรับน้ำหนักของเสาเข็มในขณะติดตั้ง โดยมีหลักการทำงานและเกณฑ์การหยุดตอกที่สำคัญดังนี้ครับ
หลักการทำงานของ Blow Count
- การวัดค่าความต้านทานดิน: หลักการพื้นฐานคือความต้านทานต่อการตอก (Dynamic Resistance) จะมีความสัมพันธ์กับกำลังรับน้ำหนักของเสาเข็มแบบสถิต (Static Capacity) โดยจะสังเกตจากระยะที่เสาเข็มจมลงจากการตอกด้วยลูกตุ้มที่มีน้ำหนักและระยะยกตามที่กำหนด
- การนับจำนวนครั้ง (Blow Count): เป็นการนับจำนวนครั้งในการตอกเพื่อให้เสาเข็มจมลงตามระยะที่กำหนด เช่น จำนวนครั้งต่อระยะ 30 เซนติเมตร
- การเช็ก Last 10 Blow Count: เป็นวิธีที่แม่นยำที่สุดในการยืนยันกำลังรับน้ำหนัก โดยวิศวกรจะทำการนับจำนวนครั้งในการตอก 10 ครั้งสุดท้าย เพื่อดูระยะจมตัวเฉลี่ยของเสาเข็ม (Set) ว่าเป็นไปตามค่าที่คำนวณไว้ตามสูตรทางวิศวกรรมหรือไม่
- สูตรที่นิยมใช้: ในประเทศไทยมักใช้สูตรของ Hiley หรือ Engineering News Formula เพื่อคำนวณหาระยะจมตัวที่ปลอดภัยเทียบกับกำลังรับน้ำหนักประลัยที่ต้องการ
ควรหยุดตอกเสาเข็มตอนไหน?
- เมื่อถึงชั้นดินดาน (Hard Strata): เป้าหมายหลักคือการให้ปลายเสาเข็มหยั่งลงบนชั้นดินแข็งหรือชั้นทรายแน่นเพื่อให้สามารถแบกทานน้ำหนัก (End Bearing) ได้อย่างมั่นคง
- เมื่อได้ค่าระยะจมตามเกณฑ์ (Set): หากนับจำนวนครั้งในการตอกแล้วได้ระยะจมตัวเฉลี่ยไม่เกินค่าที่วิศวกรคำนวณไว้ แสดงว่าปลายเสาเข็มหยั่งถึงชั้นดินที่แข็งแรงเพียงพอแล้ว
- หยุดเมื่อตอกไม่ลง (Refusal): หากตอกต่อเนื่องกัน 10 ครั้งแล้วกระบอกหรือเสาเข็มไม่จมลงเลย หรือจำนวนครั้งการตอกสูงเกินไปจนผิดปกติ ควรหยุดเพื่อป้องกันเสาเข็มชำรุดหรือแตกหักจากการฝืนตอก
- กรณีดินยังไม่อัดแน่น: หากเสาเข็มจมมิดดินแต่จำนวนครั้งในการตอกยังน้อยกว่าเกณฑ์ที่กำหนด แสดงว่าดินยังไม่แน่นพอ ต้องทำการต่อเสาเข็มและตอกเพิ่มจนกว่าจะได้ค่าตามมาตรฐาน
ต้องการคุณภาพงานฐานรากที่ได้มาตรฐาน
เพื่อความมั่นใจในความมั่นคงถาวรของอาคาร ควรเลือกใช้เสาเข็มที่ได้รับมาตรฐาน มอก. 397-2562 เช่น เสาเข็มสปันไมโครไพล์ ซึ่งสามารถตรวจสอบค่าความสมบูรณ์และการรับน้ำหนักได้จริงผ่านวิธี Dynamic Load Test และควรควบคุมงานโดยวิศวกรเฉพาะทางเพื่อบันทึกรายงาน Blow Count Report อย่างละเอียด
แนะนำปรึกษาและออกแบบฐานรากฟรี (สำหรับงานบ้าน) ได้ที่ ไลน์ @bhumisiam [Turn ประวัติการสนทนา]
สรุปท้ายบทความ
การเช็ก Blow Count โดยเฉพาะค่า Last 10 Blow Count คือตัวชี้วัดสุดท้ายที่ยืนยันว่าเสาเข็มสามารถรับน้ำหนักอาคารได้อย่างปลอดภัยจริงตามมาตรฐานวิศวกรรม การหยุดตอกจะกระทำเมื่อปลายเสาเข็มหยั่งถึงชั้นดินแข็งและมีระยะจมตัวเป็นไปตามรายการคำนวณ การเลือกใช้ เสาเข็มสปันไมโครไพล์ ร่วมกับการตรวจสอบค่าตอกที่ถูกต้อง จะช่วยจบปัญหาอาคารทรุดเอียงและสร้างความปลอดภัยสูงสุดให้กับผู้อยู่อาศัยในระยะยาวตามมาตรฐานกฎหมายควบคุมอาคารปี 2566