498 การตรวจสอบคุณภาพรอยเชื่อม (Weld Inspection) ทำอย่างไร?
การตรวจสอบคุณภาพรอยเชื่อม (Weld Inspection) ในงานเชื่อมต่อเสาเข็มมีขั้นตอนและวิธีการที่สำคัญเพื่อให้มั่นใจว่ารอยต่อมีความมั่นคงแข็งแรงและรับน้ำหนักได้ตามมาตรฐานวิศวกรรม โดยมีรายละเอียดดังนี้ครับ
- การตรวจสอบด้วยสายตา (Visual Inspection – VT)
เป็นวิธีพื้นฐานที่สำคัญที่สุดและประหยัดที่สุด โดยวิศวกรจะพินิจดูความสมบูรณ์ของแนวเชื่อม ซึ่งแบ่งขั้นตอนการตรวจได้ดังนี้:
- ก่อนการเชื่อม: ตรวจสอบความสะอาดของชิ้นงาน เคลียร์เศษปูนหรือสิ่งสกปรกบริเวณเพลทเหล็กหัวและท้ายเสาเข็ม ตรวจสอบการเตรียมร่องรอยเชื่อม (Bevel) และช่องว่างระหว่างรอยต่อ (Root Gap)
- ระหว่างการเชื่อม: ควบคุมกระแสไฟ ความเร็วในการเดินแนวเชื่อม และองศาของลวดเชื่อมให้เหมาะสม
- หลังการเชื่อม: ตรวจสอบขนาดแนวเชื่อมให้มีความสม่ำเสมอ (อาจใช้เกจวัดงานเชื่อม) แนวเชื่อมต้องสมบูรณ์ ไม่มีรอยแตกร้าว (Cracks) ไม่มีรูพรุนหรือโพรงอากาศ (Porosity) และไม่มีรอยแหว่งเว้า (Undercut) นอกจากนี้เสาเข็มที่นำมาต่อกันต้องเชื่อมให้เป็นเส้นแนวตรง
- การตรวจสอบแบบไม่ทำลาย (Non-Destructive Testing – NDT)
ในกรณีที่โครงสร้างต้องรับแรงสูงหรือเป็นงานสำคัญ วิศวกรอาจใช้วิธีการทดสอบขั้นสูงเพื่อหาความบกพร่องที่ซ่อนอยู่ภายในเนื้อเหล็ก:
- การทดสอบด้วยสารแทรกซึม (PT): ใช้สเปรย์น้ำยาแทรกซึมลงในรอยแตกขนาดเล็กบนผิว แล้วใช้น้ำยาเร่งสีเพื่อให้เห็นจุดบกพร่องชัดเจน
- การทดสอบด้วยผงแม่เหล็ก (MT): ใช้หลักการเหนี่ยวนำแม่เหล็กไฟฟ้าและโรยผงแม่เหล็ก เพื่อหารอยร้าวทั้งบนผิวและใต้ผิวเล็กน้อย
- การทดสอบด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง (UT): ส่งคลื่นเสียงผ่านเนื้อเหล็กเพื่อสะท้อนหาโพรงอากาศหรือรอยร้าวภายในแนวเชื่อม
- การทดสอบด้วยรังสี (RT หรือ X-ray): ฉายรังสีผ่านรอยเชื่อมลงบนฟิล์มเพื่อดูภาพความผิดปกติภายในแนวเชื่อม
- เกณฑ์มาตรฐานและความแข็งแรงของรอยเชื่อม
- ต้องเชื่อมหลอมละลายเต็มเนื้อเหล็ก (Full Penetration Weld): และเดินแนวเชื่อมเต็มรอบหัวเสาเข็ม (Full Weld) เพื่อให้เนื้อเหล็กประสานติดกันเป็นชิ้นเดียว
- ความแข็งแรง: รอยต่อต้องสามารถต้านทานแรงในแนวดิ่ง แรงด้านข้าง และแรงดัดได้ไม่น้อยกว่าหน้าตัดของตัวเสาเข็มเอง เพื่อให้รับน้ำหนักได้เทียบเท่ากับเสาเข็มปกติ
- มาตรฐานวัสดุและช่าง: ลวดเชื่อมที่ใช้ต้องได้มาตรฐาน (เช่น AWS E7016 หรือ E7018) และ ช่างเชื่อมควรมีใบรับรองฝีมือ (Welder Certificate) เพื่อยืนยันคุณภาพงานเชื่อม
ข้อควรระวัง: ปัญหาที่พบบ่อยหากตรวจสอบไม่ดีคือ การเชื่อมไม่เต็มวงหรือมีตามด ซึ่งจะทำให้จุดต่ออ่อนแอและเสี่ยงต่อการหักหรือหลุดออกจากกันเมื่อต้องรับน้ำหนักบรรทุกจริง