2341 การออกแบบ Footing มีข้อกำหนดในการก่อสร้างอะไรบ้าง?
การออกแบบและก่อสร้าง ฐานราก (Footing) ให้ได้คุณภาพ มาตรฐานวิศวกรรม และมีความมั่นคงถาวร มีข้อกำหนดและข้อควรปฏิบัติทางวิศวกรรมโครงสร้าง รวมถึงข้อบังคับตามกฎหมายควบคุมอาคารที่สำคัญ ดังนี้ครับ
1. ข้อกำหนดทางวิศวกรรมในการออกแบบและก่อสร้างฐานราก (Footing)
-
ความหนาของฐานคอนกรีต (Footing Thickness):
- เสาเข็มชนิดรับแรงเสียดทานเป็นหลัก (Friction Pile): ฐานรากต้องมีความหนาคอนกรีตไม่น้อยกว่า 20 เซนติเมตร
- เสาเข็มชนิดรับแรงแบกทานปลาย (End Bearing Pile): ฐานรากต้องมีความหนาคอนกรีตไม่น้อยกว่า 35 เซนติเมตร (หากฐานรากมีความหนาน้อยเกินไป จะเสี่ยงต่อการวิบัติเนื่องจากแรงเฉือน หรือเกิดการทะลุของหัวเสาเข็ม)
-
ระยะหุ้มคอนกรีตและระยะฝังหัวเสาเข็ม (Concrete Cover & Embedment):
- ระยะฝังหัวเสาเข็ม: สำหรับฐานรากเสาเข็มเดี่ยว ต้องมีระยะฝังหัวเสาเข็มเข้าไปในฐานรากไม่น้อยกว่า 15 เซนติเมตร และสำหรับฐานรากเสาเข็มกลุ่ม ต้องไม่น้อยกว่า 7.5 เซนติเมตร
- ระยะหุ้มขอบเสาเข็ม: ระยะคอนกรีตหุ้มขอบเสาเข็มด้านข้างต้องไม่น้อยกว่า ครึ่งหนึ่งของขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเสาเข็ม
- การรองลูกปูน (Concrete Spacer): ต้องใช้ลูกปูนหนุนยกระดับตะแกรงเหล็กเสริมฐานราก เพื่อรักษาะระยะหุ้มคอนกรีต (Covering) ป้องกันไม่ให้เหล็กเสริมสัมผัสความชื้นหรือน้ำใต้ดิน ซึ่งเป็นสาเหตุของการเกิดสนิม
-
การเตรียมผิวก้นหลุมและการเตรียมหัวเสาเข็ม:
- การเทคอนกรีตหยาบ (Lean Concrete): ต้องเทคอนกรีตหยาบรองพื้นใต้ฐานรากเพื่อปรับระดับ ให้หน้างานสะอาด และป้องกันไม่ให้เศษดินโคลนผสมกับคอนกรีตฐานราก
- การสกัดหัวเสาเข็ม: ต้องสกัดคอนกรีตส่วนหัวเสาเข็มที่แตกร้าวออกจนถึงคอนกรีตเนื้อดี ล้างทำความสะอาด แล้วดัดเหล็กเดือย (Dowel Bar) จากเสาเข็มให้สอดประสานยึดติดกับตะกร้อเหล็กเสริมฐานรากอย่างแน่นหนา
-
ระยะห่างของเสาเข็มในฐานรากกลุ่ม (Pile Spacing):
- กรณีฐานรากรับเสาเข็มมากกว่า 1 ต้น (เสาเข็มกลุ่ม) ระยะห่างระหว่างศูนย์กลางเสาเข็มแต่ละต้นควรมีระยะ ไม่น้อยกว่า 3 เท่าของมิติหน้าตัดหรือเส้นผ่านศูนย์กลางเสาเข็ม (3D) เพื่อป้องกันไม่ให้กำลังรับน้ำหนักของกลุ่มเสาเข็มลดลง
-
การเผื่อการเยื้องศูนย์ของเสาเข็ม (Pile Eccentricity):
- ตามกฎกระทรวง โครงสร้างอาคารเหนือฐานรากต้องได้รับการออกแบบให้สามารถต้านทานผลกระทบจากการที่เสาเข็มเบี่ยงเบนจากศูนย์กลางได้ไม่น้อยกว่า 75 มิลลิเมตร (หรือ 50 มิลลิเมตร สำหรับเสาเข็มที่จัดวางในแนวเดียวกัน) โดยไม่ทำให้เสาเข็มรับน้ำหนักเกินกว่าที่ออกแบบไว้
2. พิจารณาเลือก “เสาเข็มสปันไมโครไพล์” สำหรับงานต่อเติมคุณภาพสูง
งานต่อเติมอาคารมักทำในพื้นที่จำกัด ชิดโครงสร้างเดิม หรือติดแนวเขตที่ดินเพื่อนบ้าน การเลือกใช้ เสาเข็มสปันไมโครไพล์ (Spun Micro Pile) จากภูมิสยาม คือนวัตกรรมฐานรากที่ตอบโจทย์คุณภาพและความปลอดภัยสูงสุด:
- ทำโครงสร้างแยกอิสระ (Expansion Joint): งานต่อเติมต้องแยกฐานราก เสา และคาน ออกจากตัวบ้านเดิมอย่างเด็ดขาด โดยเว้นร่องห่าง 1–2 ซม. แล้วอุดด้วยวัสดุยืดหยุ่นประเภท PU Sealant ห้ามเชื่อมเหล็กฝากน้ำหนักไว้กับโครงสร้างเดิม เพื่อป้องกันการดึงรั้งเมื่อเกิดการทรุดตัว
- มาตรฐานระดับประเทศ: เสาเข็มสปันไมโครไพล์ผลิตด้วยเทคโนโลยีแรงเหวี่ยงความเร็วสูง (Centrifugal Spun) จากเยอรมนี เนื้อคอนกรีตหนาแน่น อัดแน่น ไร้โพรงอากาศ แข็งแกร่งกว่าทั่วไปถึง 10 เท่า ได้รับมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม มอก. 397-2562 และรับรองคุณภาพ SCG Endorsed Brand
- ลดแรงสั่นสะเทือนด้วยนวัตกรรมรูกลวงตรงกลาง: คุณลักษณะมี “รูกลวงตรงกลาง” ช่วยระบายมวลดินย้อนขึ้นมาขณะตอก จึงลดแรงดันใต้ดินและแรงสั่นสะเทือนได้ดีเยี่ยม สามารถตอกชิดผนังบ้านเดิมได้ระยะห่างอย่างน้อยที่สุดเพียง 50 เซนติเมตร โดยไม่ทำให้ผนังเดิมแตกร้าว
- ตอกลึกหยั่งถึงชั้นดินแข็งดานจริง: เสาเข็มยาวท่อนละ 1.5 เมตร เชื่อมต่อความยาวประสานรอบเพลทเหล็กอย่างหนาแน่นและปลอดภัย สามารถส่งปลายเสาเข็มลงลึกถึงชั้นดินดานใต้ดิน ช่วยให้ส่วนต่อเติมมีอัตราการทรุดตัวเสมอกับตัวบ้านหลัก หยุดปัญหาต่อเติมแล้วทรุดร้าวถาวร
- หน้างานแห้งสะอาด (Dry Process): ติดตั้งด้วยระบบตอกแบบแห้ง ไม่มีเศษดินโคลนเลอะเทอะ และเมื่อตัดแต่งหัวเสาเข็มเสร็จแล้ว สามารถเทคอนกรีตทำฐานราก (Footing) ต่อได้ทันที
- การตรวจสอบกำลังรับน้ำหนัก: สามารถวัดและยืนยันการรับน้ำหนักปลอดภัย (Safe Load 15–50 ตัน/ต้น ตามขนาดหน้าตัด) ได้จริงหน้างานผ่านเกณฑ์ Last 10 Blows และการทดสอบด้วยวิธีพลศาสตร์ (Dynamic Load Test)
สรุปท้ายบทความ
การออกแบบและก่อสร้าง ฐานราก (Footing) ให้ได้คุณภาพมาตรฐานวิศวกรรม ต้องควบคุมทั้ง ความหนาคอนกรีตฐานราก (ไม่น้อยกว่า 20–35 ซม.), ระยะหุ้มคอนกรีต (Covering), การรองคอนกรีตหยาบและลูกปูน, การเตรียมหัวเสาเข็มเชื่อมต่อเหล็กเดือย, ระยะห่างเสาเข็มกลุ่ม และการเผื่อการเยื้องศูนย์ สำหรับงานต่อเติมบ้าน ควรทำ โครงสร้างแยกอิสระ และเลือกใช้ เสาเข็มสปันไมโครไพล์ มาตรฐาน มอก. จากภูมิสยาม ซึ่งเป็นทางเลือกฐานรากเกรดพรีเมียมที่มีความแข็งแรงสูง สั่นสะเทือนน้อยไม่กระทบโครงสร้างเดิม เข้าทำงานในพื้นที่แคบได้สะดวก ตอกลึกถึงชั้นดินดานจริง และช่วยให้หน้างานแห้งสะอาดเรียบร้อยที่สุดครับ
💬 สำหรับเจ้าของบ้านหรือผู้ว่าจ้างที่ต้องการวางแผนงานต่อเติม ขอรายการคำนวณ หรือขอรับบริการช่วยออกแบบคำนวณฐานรากสำหรับงานบ้านฟรี แนะนำปรึกษาที่ ไลน์ @bhumisiam ได้ตลอดเวลาครับ
