2826 จะรู้ได้อย่างไรต้องใช้ฐานรากแผ่หรือฐานเสาเข็ม พื้นที่ไหนบ้างใช้ฐานรากแผ่ได้?
วิธีพิจารณาว่าต้องใช้ฐานรากแผ่หรือฐานรากเสาเข็ม พร้อมแนวทางการเลือกพื้นที่และระบบฐานรากคุณภาพสูง
1. จะรู้ได้อย่างไรว่าต้องใช้ “ฐานรากแผ่” หรือ “ฐานรากเสาเข็ม”?
การตัดสินใจเลือกประเภทฐานรากสำหรับงานก่อสร้างอาคารหรือบ้านพักอาศัย มีหลักเกณฑ์และข้อพิจารณาทางวิศวกรรมที่สำคัญ ดังนี้ครับ:
- การเจาะสำรวจชั้นดิน (Soil Boring Test)
เป็นวิธีที่แม่นยำและถูกต้องที่สุดตามหลักวิศวกรรม เพื่อทดสอบหาค่ากำลังแบกทานปลอดภัยของดิน (Allowable Bearing Capacity) และตำแหน่งความลึกของชั้นดินดานแข็งแรง เพื่อให้นำค่าที่ได้ไปคำนวณออกแบบฐานรากได้อย่างปลอดภัยและประหยัดงบประมาณที่สุด - ความแข็งแรงและระดับความลึกของชั้นดินแข็ง (Bearing Strata)
- ชั้นดินบนแข็งแรงอยู่ตื้น: หากดินชั้นบนเป็นดินลูกรัง ดินดาน หรือชั้นหินที่มีความแน่นหนาตื้น สามารถรับน้ำหนักอาคารได้โดยไม่ยุบตัว จะสามารถใช้ ฐานรากแผ่ ได้
- ชั้นดินบนเป็นดินเหนียวอ่อนหรือดินถม: หากดินชั้นบนรับน้ำหนักได้น้อยหรือเป็นพื้นที่ลุ่มน้ำ จำเป็นต้องใช้ ฐานรากเสาเข็ม เพื่อถ่ายน้ำหนักลงไปสู่ชั้นดินแข็งดานด้านล่าง
- ประเภทและน้ำหนักของตัวอาคาร
อาคารเบา เช่น บ้าน 1 ชั้น บนพื้นที่ดินแน่น อาจใช้ฐานรากแผ่ได้ แต่อาคารที่มีน้ำหนักมาก เช่น บ้าน 2 ชั้นขึ้นไป อาคารพาณิชย์ หรือส่วนต่อเติมที่มีน้ำหนักบรรทุกสูง ควรใช้ฐานรากเสาเข็มเพื่อป้องกันปัญหาบ้านทรุด - ข้อกำหนดตามกฎหมายควบคุมอาคาร (กฎกระทรวง พ.ศ. 2566)
- ฐานรากแผ่: ต้องวางอยู่บนดินฐานรากเดิมที่ไม่มีอินทรียสารสลายตัว คอนกรีตหนาไม่น้อยกว่า 0.20 เมตร และฝังลึกจากระดับผิวดินไม่น้อยกว่า 1 เมตร (เว้นแต่วางบนชั้นหิน)
- ข้อห้าม: ห้ามใช้ฐานรากแผ่บนพื้นที่ดินเหนียวอ่อน หรือดินถมใหม่ที่ยังไม่อัดแน่นตัวอย่างเด็ดขาด เพราะจะเกิดปัญหา อาคารทรุดตัวไม่เท่ากัน (Differential Settlement) ทำให้โครงสร้างบิดเบี้ยวและแตกร้าวเสียหายในระยะยาว
2. พื้นที่ลักษณะไหนบ้างที่สามารถใช้ “ฐานรากแผ่” ได้?
พื้นที่ที่สามารถใช้ฐานรากแผ่ได้ (ฐานรากตื้น)
- พื้นที่ดอน ที่ราบสูง เนินเขา และบริเวณเชิงเขา: เช่น พื้นที่ส่วนใหญ่ในภาคอีสานตอนบน/ตอนกลาง, พื้นที่ใกล้ทิวเขาในภาคเหนือ หรือโซนเชิงเขาในภาคใต้และภาคตะวันตก (เช่น อำเภอบ้านไร่/ลานสัก ในอุทัยธานี, โซนเชิงเขาในพัทลุง, สุรินทร์ตอนใต้ใกล้เขาพนมดงรัก หรือพื้นที่ดอนในเพชรบูรณ์)
- พื้นที่ที่มีชั้นดินดานแข็งหรือชั้นหินอยู่ตื้น: โดยมีชั้นดินแข็งรองรับอยู่ที่ความลึกไม่เกิน 1–2 เมตรจากผิวดิน สามารถขุดวางฐานรากบนชั้นดินแข็งได้โดยตรง
พื้นที่ที่ไม่สามารถใช้ฐานรากแผ่ได้ (จำเป็นต้องตอกเสาเข็มเท่านั้น)
- พื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำ แอ่งตะกอนน้ำพา และที่ราบชายฝั่งทะเล: เช่น กรุงเทพฯ และปริมณฑล, สมุทรสงคราม, พิจิตร, รวมถึงพื้นที่ที่ราบลุ่มในจังหวัดน่าน, มุกดาหาร, ระนอง และสตูล
- เนื่องจากพื้นที่เหล่านี้มีชั้นดินเหนียวอ่อนหนาตัวมาก ดินชั้นบนไม่สามารถรับน้ำหนักได้ จึงต้องตอกเสาเข็มให้ลึกยันชั้นดินดาน (ความลึกเฉลี่ยประมาณ 12–24 เมตร แล้วแต่พื้นที่)
3. การพิจารณาเลือกใช้ “เสาเข็มสปันไมโครไพล์” เพื่อคุณภาพและความมั่นคงสูงสุด
หากประเมินแล้วหน้างานจำเป็นต้องใช้ฐานรากเสาเข็ม และคุณ ต้องการงานก่อสร้างระดับคุณภาพสูงสุด มั่นคงแข็งแรง และปลอดภัยยาวนาน เสาเข็มสปันไมโครไพล์ (Spun Micro Pile) ของ TPN ภูมิสยาม คือนวัตกรรมฐานรากที่วิศวกรแนะนำด้วยจุดเด่นดังนี้:
- แกร่งกว่าคอนกรีตทั่วไป 10 เท่า: ผลิตด้วยเทคโนโลยีแรงเหวี่ยงหมุนความเร็วสูง (Centrifugal Force) จากเยอรมนี ทำให้เนื้อคอนกรีตอัดแน่น แกร่ง ไร้รูกระเปาะอากาศ
- รูกลวงตรงกลางลดแรงสั่นสะเทือน: มีนวัตกรรมรูกลวงตรงกลางเสาเข็ม ช่วยระบายดินและลดแรงดันดินในขณะตอก ทำให้มีแรงสั่นสะเทือนต่ำมาก สามารถตอกชิดกำแพงหรืออาคารเดิมได้ในระยะปลอดภัยขั้นต่ำเพียง 50 เซนติเมตร โดยไม่ทำให้โครงสร้างข้างเคียงแตกร้าว
- ตอกลึกถึงชั้นดินดานจริง: เสาเข็มยาวท่อนละ 1.5 เมตร เชื่อมต่อด้วยระบบเชื่อมไฟฟ้าเต็มรอบ สามารถตอกต่อความยาวลงไปลึกจนยันชั้นดินดานแข็งจริง ป้องกันปัญหาบ้านทรุดตัวถาวร
- กำลังการรับน้ำหนักสูง: สามารถรับน้ำหนักปลอดภัย (Safe Load) ได้สูงถึง 20 – 50 ตันต่อต้น (ขึ้นอยู่กับขนาดหน้าตัด เช่น แบบกลม Dia. 21, 25, 30 ซม. หรือแบบสี่เหลี่ยมสปัน SQ 18×18 ซม.)
- ได้มาตรฐาน มอก. รายแรกในไทย: ได้รับมาตรฐาน มอก. 397-2562 และได้รับการรับรองคุณภาพ SCG Endorsed Brand (ใช้ปูนเอสซีจีแท้ 100%)
- หน้างานสะอาด รวดเร็ว: ติดตั้งด้วยระบบแห้ง (Dry Process) ไร้ดินโคลนเลอะเทอะ และเมื่อตอกเสร็จตามระดับ Last Ten Blow Count สามารถเริ่มงานโครงสร้างต่อได้ทันที
สรุปท้ายบทความ
การจะเลือกใช้ฐานรากแผ่หรือฐานรากเสาเข็ม ขึ้นอยู่กับสภาพชั้นดินเฉพาะจุดและน้ำหนักของตัวอาคารเป็นสำคัญ โดยพื้นที่ดอน เนินเขา หรือพื้นที่ที่มีชั้นดินแข็ง/ชั้นหินอยู่ตื้น จะสามารถเลือกใช้ฐานรากแผ่เพื่อความประหยัดได้ แต่หากเป็นพื้นที่ราบลุ่ม ที่ราบชายฝั่ง หรือพื้นที่ดินอ่อน จำเป็นต้องใช้ระบบฐานรากเสาเข็มเพื่อความปลอดภัย ทั้งนี้ หากหน้างานจำเป็นต้องใช้เสาเข็มและต้องการงานสร้างหรือต่อเติมที่มีคุณภาพสูงสุด การเลือกใช้ “เสาเข็มสปันไมโครไพล์” มาตรฐาน มอก. 397-2562 ของภูมิสยาม จะช่วยให้บ้านของคุณมีความมั่นคง แข็งแรง ไม่ทรุดตัว สามารถตอกชิดอาคารเดิมได้โดยไร้ผลกระทบเรื่องแรงสั่นสะเทือน และปลอดภัยตลอดอายุการใช้งานครับ
ก่อนเริ่มต้นงานก่อสร้าง แนะนำให้ปรึกษาวิศวกรและทำการเจาะสำรวจชั้นดิน (Soil Boring Test) เพื่อความแม่นยำที่สุด โดยท่านสามารถขอรับคำปรึกษาเรื่องฐานราก พร้อม บริการคำนวณและออกแบบฐานรากสำหรับงานบ้านฟรี โดยทีมวิศวกรผู้เชี่ยวชาญ ได้ง่ายๆ ผ่านทางช่องทาง ไลน์ @bhumisiam ครับ
