586 ฐานรากเสาเข็ม (Pile Foundations) มีกี่ประเภท?
จากการตรวจสอบแหล่งข้อมูล สามารถจำแนกประเภทของ “ฐานรากเสาเข็ม” (Pile Foundations) ได้หลายรูปแบบตามหลักเกณฑ์ที่แตกต่างกัน ดังนี้ครับ:
- จำแนกตามลักษณะการรับน้ำหนัก (Load Transfer)
วิธีนี้พิจารณาจากกลไกที่เสาเข็มใช้ในการถ่ายเทน้ำหนักลงสู่ดิน:
- เสาเข็มรับแรงเสียดทาน (Friction Pile): คือเสาเข็มที่อาศัยแรงเสียดทานระหว่างผิวของเสาเข็มกับดินโดยรอบในการพยุงน้ำหนัก มักใช้ในพื้นที่ที่ชั้นดินแข็งอยู่ลึกมากจนปลายเข็มหยั่งไม่ถึง
- เสาเข็มแบกทาน (End Bearing Pile): คือเสาเข็มที่ปลายด้านล่างวางอยู่บนชั้นดินแข็งหรือชั้นหิน โดยน้ำหนักจะถูกส่งผ่านตัวเสาเข็มลงสู่ชั้นดินแข็งที่รองรับอยู่ด้านล่างโดยตรง
- จำแนกตามกระบวนการติดตั้งและก่อสร้าง
เป็นวิธีที่นิยมเรียกกันทั่วไปในหน้างานก่อสร้าง:
- เสาเข็มตอก (Driven Pile): เป็นเสาเข็มสำเร็จรูปจากโรงงาน (เช่น รูปตัวไอ หรือสี่เหลี่ยมตัน) ที่ใช้ปั้นจั่นตอกลงไปในดิน ข้อดีคือติดตั้งเร็วและประหยัด แต่มีแรงสั่นสะเทือนสูง
- เสาเข็มเจาะ (Bored Pile): ก่อสร้างโดยการขุดเจาะดินออกแล้วเทคอนกรีตลงในหลุม ช่วยลดแรงสั่นสะเทือน เหมาะกับพื้นที่แคบหรือใกล้ที่พักอาศัย
- ระบบแห้ง (Dry Process): เจาะโดยไม่ใช้สารละลายช่วยพยุง มักลึกไม่เกิน 20 เมตร
- ระบบเปียก (Wet Process): ใช้สารละลายช่วยพยุงผนังหลุม เหมาะสำหรับงานที่ต้องการความลึกมาก
- เสาเข็มไมโครไพล์ (Micropile): เสาเข็มขนาดเล็ก (เช่น สปันไมโครไพล์) ที่ออกแบบมาเพื่อใช้ในพื้นที่จำกัดหรืองานต่อเติมอาคาร สามารถตอกได้ลึกถึงชั้นดินแข็งเช่นเดียวกับเสาเข็มหลัก
- จำแนกตามลักษณะการแทนที่ดิน (Soil Displacement)
ตามมาตรฐานอังกฤษ (BS8004) แบ่งได้เป็น 3 ประเภทหลัก:
- เสาเข็มที่ก่อให้เกิดการเคลื่อนตัวของดินปริมาณสูง (Large Displacement Pile): เช่น เสาเข็มตอกคอนกรีตตันทุกชนิด
- เสาเข็มที่ก่อให้เกิดการเคลื่อนตัวของดินปริมาณต่ำ (Small Displacement Pile): เช่น เสาเข็มเหล็กรูปพรรณ (H-Pile) หรือท่อเหล็ก
- เสาเข็มขุดดินออกและเทคอนกรีตแทนที่ (Replacement Pile): คือเสาเข็มเจาะทุกประเภทที่นำดินออกจากหลุมก่อนเติมคอนกรีตลงไป
- จำแนกตามจำนวนเสาเข็มต่อฐานราก
- ฐานรากเสาเข็มเดี่ยว (Single Pile Foundation): ใช้เสาเข็มเพียง 1 ต้นต่อหนึ่งฐานราก
- ฐานรากเสาเข็มกลุ่ม (Group Pile Foundation): ใช้เสาเข็มตั้งแต่ 2 ต้นขึ้นไปเชื่อมต่อกันด้วย ฐานราก (Pile Cap) เพื่อรับน้ำหนักมหาศาล โดยมีรูปแบบการจัดวางที่หลากหลาย เช่น 3 ต้น (รูปสามเหลี่ยม), 4 ต้น (รูปสี่เหลี่ยม) ไปจนถึง 12 ต้นหรือมากกว่า
นอกจากนี้ วัสดุที่ใช้ทำเสาเข็มยังมีทั้ง ไม้, คอนกรีตเสริมเหล็ก, คอนกรีตอัดแรง และเหล็กรูปพรรณ ซึ่งจะเลือกใช้ตามความเหมาะสมของสภาพหน้างานและงบประมาณครับ