571 ทำไมฐานรากจึงทรุดตัว? (มักเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของชั้นดิน เช่น ดินอ่อน ดินยุบตัว, โครงสร้างรับน้ำหนักมากเกินไป หรือท่อน้ำใต้ดินรั่วซึมชะล้างหน้าดิน)
ปัญหาการทรุดตัวของฐานรากเกิดได้จากหลายปัจจัย ทั้งจากสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติและปัจจัยด้านการออกแบบก่อสร้าง โดยมีรายละเอียดดังนี้ครับ
- สภาพดินและการเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติ: สาเหตุหลักมักเกิดจาก ดินเหนียวอิ่มตัวที่มีการอัดตัวคายน้ำ (Consolidation) ซึ่งทำให้ปริมาตรดินลดลงและเกิดการยุบตัวอย่างช้าๆ ตามกาลเวลา.
- การเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำใต้ดิน: การสูบน้ำบาดาลหรือภัยแล้งทำให้ระดับน้ำใต้ดินลดลง ส่งผลให้แรงดันน้ำในดินหายไป ดินจึงหดตัวและยุบตัวลงจนกระทบต่อฐานราก.
- สภาพอากาศและฤดูกาล: ดินเหนียวจะมีพฤติกรรม หดตัวในฤดูแล้งและพองตัวในฤดูฝน ตามปริมาณความชื้น หากวางฐานรากตื้นเกินไปจะทำให้โครงสร้างเคลื่อนตัวและแตกร้าวได้.
- การรับน้ำหนักเกินพิกัด: หากอาคารต้อง รับน้ำหนักบรรทุกมากเกินกว่าที่วิศวกรออกแบบไว้ หรือมีการเปลี่ยนวัตถุประสงค์การใช้งานที่ต้องรับน้ำหนักเพิ่มขึ้น จะทำให้ดินใต้ฐานรากเกิดการวิบัติแบบเฉือนได้.
- ความบกพร่องของเสาเข็ม: การใช้ เสาเข็มสั้นเกินไป หรือตอกไม่ถึงชั้นดินแข็ง (Solid Strata) ทำให้เสาเข็มรับน้ำหนักผ่านแรงเสียดทานผิวเพียงอย่างเดียวซึ่งเสี่ยงต่อการทรุดตัวสูง.
- เสาเข็มชำรุดหรือเยื้องศูนย์: เสาเข็มอาจแตกร้าวหรือหักจากการตอกที่รุนแรงเกินไป หรือการวางตำแหน่ง เยื้องศูนย์จากตำแหน่งที่ควรจะเป็น ทำให้ฐานรากพลิกตัวและทรุดเอียง.
- การต่อเติมที่ผิดวิธี: เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด โดยการสร้างส่วนต่อเติมแล้ว เชื่อมโครงสร้างติดกับตัวบ้านหลัก เมื่อส่วนต่อเติมที่มักใช้เสาเข็มสั้นทรุดตัวจะดึงรั้งบ้านหลักให้เสียหาย.
- ปัจจัยภายนอกและอุบัติเหตุ: ท่อน้ำใต้ดินรั่วซึม เป็นเวลานานจะชะล้างมวลดินจนเกิดเป็นโพรงใต้ฐานราก หรือการขุดดินข้างฐานรากโดยไม่มีการป้องกันที่ถูกต้องทำให้ดินใต้ฐานรากไหลออกและพังทลาย.
สรุปท้ายบทความ
สาเหตุที่ฐานรากทรุดตัวสามารถสรุปได้เป็น 3 ประเด็นใหญ่ คือ 1. ปัจจัยด้านดิน เช่น การยุบตัวตามธรรมชาติของดินอ่อนและการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำใต้ดิน 2. ปัจจัยด้านวิศวกรรม เช่น การเลือกใช้เสาเข็มไม่เหมาะสม การรับน้ำหนักเกิน และการก่อสร้างที่ไม่ได้มาตรฐาน และ 3. ปัจจัยจากการใช้งาน โดยเฉพาะการต่อเติมที่เชื่อมโครงสร้างเข้าด้วยกันจนเกิดการทรุดตัวไม่เท่ากัน รวมถึงความเสียหายจากระบบน้ำรั่วซึมที่ทำลายสภาพหน้าดิน