555 การทดสอบ Blow Count มีวิธีการนับอย่างไรให้ถูกต้อง?
การทดสอบ Blow Count คือกระบวนการสำคัญทางวิศวกรรมเพื่อตรวจสอบกำลังการรับน้ำหนักของเสาเข็มและความหนาแน่นของชั้นดิน โดยมีวิธีการนับและหลักเกณฑ์ที่ถูกต้องดังนี้ครับ
วิธีการนับ Blow Count ที่ถูกต้อง
- การทำเครื่องหมาย (Marking): วิศวกรหรือช่างจะทำเครื่องหมายบนตัวเสาเข็มเป็นช่วงๆ (เช่น ทุก 30 เซนติเมตร หรือตามระยะที่กำหนด) เพื่อสังเกตระยะการจมตัวต่อจำนวนครั้งในการตอก
- การนับจำนวนครั้งต่อระยะจม: สังเกตว่าในระยะที่กำหนด (เช่น 30 ซม.) ต้องใช้จำนวนกี่ครั้งในการตอกจนเสาเข็มจมมิดเครื่องหมายนั้น
- การทดสอบ Last 10 Blow Count: นี่คือส่วนที่สำคัญที่สุดเพื่อยืนยันว่าเสาเข็มถึงชั้นดินแข็งจริง โดยมีขั้นตอนดังนี้:
- เมื่อเสาเข็มเริ่มตอกจมลงยากขึ้นหรือใกล้ถึงระดับที่คำนวณไว้ ให้ทำเครื่องหมายบนเสาเข็มและหนุนบรรทัดวัดระยะ
- นับการตอก 10 ครั้งสุดท้าย แล้ววัดระยะจมว่าเสาเข็มจมลงไปเท่าใด
- เปรียบเทียบกับค่าที่คำนวณไว้ (Set): ระยะจมของ 10 ครั้งสุดท้ายนี้ต้อง ไม่เกิน ค่าที่วิศวกรออกแบบไว้ (เช่น ไม่เกิน 5-6 เซนติเมตร) หากจมน้อยกว่าค่าที่กำหนด แสดงว่าปลายเสาเข็มหยั่งถึงชั้นดินแข็งที่สามารถรับน้ำหนักได้อย่างปลอดภัยแล้ว
ข้อพิจารณาสำหรับ “เสาเข็มสปันไมโครไพล์”
เมื่อทำการนับ Blow Count สำหรับเสาเข็มสปันไมโครไพล์ มีจุดที่ต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษ:
- คุณภาพรอยเชื่อม: เนื่องจากการเพิ่มความลึกต้องเชื่อมต่อเสาเข็มทีละท่อน (ท่อนละ 1.5 เมตร) รอยเชื่อมไฟฟ้าแบบเต็มรอบวงต้องมีความสมบูรณ์เพื่อให้กำลังในการตอกส่งผ่านไปยังปลายเข็มได้อย่างเต็มที่และแม่นยำขณะเช็ค Blow Count
- ความได้แนวดิ่ง: ต้องตรวจสอบแนวดิ่งด้วยระดับน้ำทั้งแกน X และ Y ตลอดเวลา เพราะหากเสาเข็มเอียง ค่า Blow Count ที่ได้จะคลาดเคลื่อนและส่งผลต่อความมั่นคงของโครงสร้าง
- รูกลวงตรงกลาง: นวัตกรรมรูกลวงช่วยระบายแรงดันดินขณะตอก ทำให้แรงสั่นสะเทือนต่ำ การนับ Blow Count จึงมักทำได้ง่ายและนิ่งกว่าเสาเข็มตันทั่วไป แต่ยังคงต้องตอกให้ถึงชั้นดินดาน (เช่น พื้นที่กรุงเทพฯ ประมาณ 18-21 เมตร) เพื่อความปลอดภัยสูงสุด
- เกณฑ์การหยุดตอก: หากจำนวนครั้งในการตอก (Blow Count) มากเพียงพอแล้วแม้เสาเข็มยังจมไม่มิดท่อน วิศวกรอาจสั่งให้หยุดตอกได้ เพราะการฝืนตอกต่อในขณะที่เจอชั้นดินแข็งมากเกินไป อาจทำให้เสาเข็มชำรุดหรือแตกหักได้
สรุป
การนับ Blow Count ที่ถูกต้องไม่ได้ดูเพียงแค่เสาเข็มจมดิน แต่ต้องนับจำนวนครั้งที่ตอกสัมพันธ์กับระยะจม โดยเฉพาะการเช็ค Last 10 Blow Count เพื่อยืนยันว่าเสาเข็มสามารถรับน้ำหนักได้จริงตามมาตรฐานวิศวกรรม สำหรับ เสาเข็มสปันไมโครไพล์ การตรวจสอบนี้เป็นขั้นตอนสุดท้ายที่ยืนยันว่าฐานรากส่วนต่อเติมของคุณจะมั่นคง แข็งแรง และไม่เกิดปัญหาบ้านทรุดตัวในอนาคตครับ
555 การทดสอบ Blow Count มีวิธีการนับอย่างไรให้ถูกต้อง?
การทดสอบ Blow Count เป็นกระบวนการสำคัญทางวิศวกรรมเพื่อยืนยันความสามารถในการรับน้ำหนักของเสาเข็มและความแข็งแกร่งของชั้นดิน โดยแบ่งออกเป็น 2 วิธีหลักตามวัตถุประสงค์การใช้งาน ดังนี้ครับ:
- การนับ Last 10 Blow Count (สำหรับการตอกเสาเข็มจริง)
วิธีนี้ใช้ตรวจสอบหน้างานในขั้นตอนสุดท้ายของการตอกเสาเข็ม เพื่อยืนยันว่าเสาเข็มหยั่งถึงชั้นดินแข็งและรับน้ำหนักได้ตามการออกแบบ
- ขั้นตอนการปฏิบัติ: เมื่อเสาเข็มถูกตอกลงไปลึกจนเริ่มมีแรงต้านสูงหรือใกล้ถึงระดับชั้นดินแข็งที่คาดการณ์ไว้ วิศวกรจะทำการวัดระยะการจมของเสาเข็มจากการตอก 10 ครั้งสุดท้าย
- เกณฑ์การตัดสิน: ระยะที่เสาเข็มจมลงจากการตอก 10 ครั้งสุดท้าย (Set) จะต้อง “ไม่เกิน” ค่าที่วิศวกรคำนวณไว้โดยใช้สูตรทางวิศวกรรม เช่น Engineering News Formula หรือ Hiley Formula
- ความสำคัญ: หากระยะจมน้อยกว่าเกณฑ์ แสดงว่าปลายเข็มถึงชั้นดินแข็งที่มั่นคงแล้ว แต่หากจำนวนครั้งในการตอกสูงมากแม้เข็มจะยังไม่มิดดิน ก็ควรหยุดตอกตามดุลยพินิจเพื่อป้องกันเสาเข็มแตกหักจากการฝืนตอก
- การนับค่า SPT N-Value (สำหรับการเจาะสำรวจดิน)
เป็นการทดสอบในหลุมเจาะสำรวจ (Standard Penetration Test) เพื่อหาความแข็งแรงของชั้นดินก่อนการก่อสร้าง
- เครื่องมือมาตรฐาน: ใช้ลูกตุ้มเหล็กหนัก 63.5 กิโลกรัม (140 ปอนด์) ปล่อยตกอิสระที่ความสูง 760 มิลลิเมตร (30 นิ้ว) ลงบนก้านเจาะ
- วิธีการนับที่ถูกต้อง:
- ตอกกระบอกเก็บตัวอย่างให้จมลงดินเป็นระยะรวม 18 นิ้ว (450 มิลลิเมตร) โดยแบ่งการนับเป็น 3 ช่วง ช่วงละ 6 นิ้ว
- การสรุปผล: ให้นำจำนวนครั้งที่ตอกใน 2 ช่วงสุดท้าย (ระยะ 12 นิ้ว หรือ 1 ฟุตสุดท้าย) มารวมกัน จะได้ค่าที่เรียกว่า SPT N-Value (blows/foot)
- ไม่นับจำนวนครั้งใน 6 นิ้วแรก เนื่องจากเป็นดินส่วนที่ถูกรบกวนจากการเจาะ
การพิจารณาสำหรับ “เสาเข็มสปันไมโครไพล์”
การทดสอบ Blow Count มีความสำคัญอย่างยิ่งเมื่อเลือกใช้เสาเข็มสปันไมโครไพล์ (โดยเฉพาะมาตรฐาน มอก. 397-2562) ดังนี้:
- การยืนยันการรับน้ำหนัก: เสาเข็มสปันไมโครไพล์ออกแบบมาให้รับน้ำหนักปลอดภัยได้สูงถึง 20-50 ตันต่อต้น (ตามขนาดหน้าตัด) การเช็คค่า Last 10 Blow เป็นวิธีหลักในการยืนยันความมั่นคงหน้างานจริง
- ลักษณะเด่นของรูกลวง: เนื่องจากเสาเข็มมีรูกลมกลวงตรงกลาง ช่วยลดแรงสั่นสะเทือนและแรงดันดินขณะตอก ทำให้การวัดค่า Blow Count มีความแม่นยำสูงและส่งผลกระทบต่ออาคารข้างเคียงน้อย
- การต่อเสาเข็ม: หากค่า Blow Count ยังไม่ได้ตามเกณฑ์ วิศวกรจะสั่งให้เชื่อมต่อท่อนเสาเข็มเพิ่มและตอกต่อไปจนกว่าจะถึงชั้นดินดาน (Hard Strata) เพื่อให้เสาเข็มทำหน้าที่เป็น End Bearing Pile อย่างสมบูรณ์
สรุปท้ายบทความ(2)
วิธีการนับ Blow Count ที่ถูกต้องในงานตอกเสาเข็ม คือการวัดระยะจมจากการตอก 10 ครั้งสุดท้าย แล้วนำไปเทียบกับรายการคำนวณของวิศวกร ส่วนในงานสำรวจดินคือการรวมผลการตอกใน ระยะ 12 นิ้วสุดท้าย ของการทดสอบ SPT สำหรับงานติดตั้ง เสาเข็มสปันไมโครไพล์ การทดสอบนี้เป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยให้เจ้าของบ้านมั่นใจได้ว่าส่วนต่อเติมหรืออาคารใหม่จะตั้งอยู่บนฐานรากที่หยั่งถึงชั้นดินแข็งจริง รับน้ำหนักได้ตามมาตรฐานวิศวกรรม และไม่เกิดปัญหาการทรุดตัวในระยะยาว