414 รู้ได้อย่างไรว่าขุดถึงชั้นดินที่เหมาะสมแล้ว? (โดยสังเกตจากสีและเนื้อดินที่เปลี่ยนเป็นดินเดิมแน่นๆ (ไม่ใช้ดินถมใหม่) หรือดูความแข็งแรงจากการทดสอบหน้างาน)
การตรวจสอบว่าขุดหลุมฐานรากจนถึงชั้นดินที่เหมาะสมแล้วหรือไม่ สามารถพิจารณาได้จากเกณฑ์มาตรฐานทางวิศวกรรมและข้อกำหนดตามกฎหมาย ดังนี้ครับ:
- การสังเกตลักษณะทางกายภาพและเนื้อดิน (ดินเดิม)
- ต้องวางบนดินฐานรากเดิม: ตามกฎระเบียบมาตรฐาน ฐานรากต้องวางอยู่บน “ดินฐานรากเดิม” (Undisturbed Soil) ที่มีความแข็งแรง.
- หลีกเลี่ยงดินถมใหม่: ห้ามวางฐานรากบน “วัสดุถม” (Fill Material) หรือดินที่ถมขึ้นใหม่โดยไม่ได้ผ่านการทดสอบกำลังแบกทาน เพราะดินถมมักมีความแน่นไม่สม่ำเสมอและเสี่ยงต่อการทรุดตัว.
- สังเกตความแน่นและสีดิน: เมื่อขุดลงไปถึงชั้นดินเดิมที่เหมาะสม เนื้อดินจะมีความแน่นสูงและแข็งกว่าดินชั้นบนชัดเจน. ตัวอย่างเช่น หากขุดพบชั้น “ดินดาน” (Hardpan) ซึ่งเป็นดินที่รับน้ำหนักได้ดีมาก จะมั่นใจได้ว่าอาคารจะไม่เกิดการทรุดตัวแตกต่างกัน (Differential Settlement).
- การตรวจสอบผ่านการทดสอบทางวิศวกรรม
- ค่า SPT N-Value: วิศวกรจะใช้ผลจากการเจาะสำรวจดิน (Soil Boring Test) เพื่อดูความแข็งแรงของดิน. ชั้นดินที่เรียกว่า “ดินดาน” ซึ่งเหมาะแก่การรับน้ำหนักอาคาร จะต้องมีค่าการตอกทดสอบมาตรฐาน (SPT N-Value) เกิน 30 ครั้งต่อ 300 มิลลิเมตร.
- การทดสอบ Plate Load Test: ในกรณีฐานรากแผ่ อาจมีการทดสอบกำลังแบกทานของดินที่ก้นหลุมโดยตรง เพื่อยืนยันว่าดินในระดับที่ขุดถึงสามารถรับน้ำหนักอาคารได้ตามที่วิศวกรออกแบบไว้.
- การตรวจสอบกรณีใช้ฐานรากเสาเข็ม
- Blow Count: สำหรับฐานรากที่ใช้เสาเข็ม จะดูจาก “จำนวนครั้งในการตอก” (Blow Count) เพื่อยืนยันว่าเสาเข็มจมลงไปถึงชั้นดินแข็งแล้วจริงๆ.
- Last 10 Blows: วิธีการที่นิยมที่สุดหน้างานคือการนับ “Last 10 Blow Count” (ระยะจมจากการตอก 10 ครั้งสุดท้าย) หากเสาเข็มแทบไม่จมลงแล้วตามค่าที่วิศวกรคำนวณ แสดงว่าปลายเข็มถึงชั้นดินแข็งดานที่มั่นคงแล้ว.
สรุป: การขุดถึงชั้นดินที่เหมาะสมสังเกตได้จากการที่เนื้อดินเปลี่ยนเป็น ดินเดิมที่มีความแน่นสูง และเพื่อให้มั่นใจสูงสุดควรมีการทดสอบค่าความแข็งแรงหน้างาน เช่น SPT N-Value หรือการนับ Blow Count ร่วมด้วยครับ.